Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից Jump to navigationJump to search

Անտարկտիդան աշխարհի քարտեզին

Անտարկտիդա (հուն․՝ ἀνταρκτικός, բառացի «Արկտիկայի հակադրություն»), հարավային բևեռի շուրջն ընկած մայրցամաքն է, որի մակերեսը կազմում է շուրջ 14 միլիոն կմ²։

Հարավային լայնության 60° զուգահեռականից հարավ ընկած ջրային տարածքը կղզիների և Անտարկտիդա մայրցամաքի հետ կոչվում է Անտարկտիկա աշխարհամաս։

Այն գտնվում է Հարավային կիսագնդի Անտարկտիկ շրջանում՝ հիմնականում Անտարկտիկ շրջանակի հարավային մասում. շրջապատված է Հարավային օվկիանոսով։ Տարածքը կազմում է է 14,0 միլիոն քառակուսի կիլոմետր (5,4 միլիոն քառակուսի մղոն), ուստի այն համարվում է Երկրի մակերեսի հինգերորդ ամենամեծ մայրցամաքը Եվրասիայից, Աֆրիկայից, Հյուսիսային Ամերիկայից և Հարավային Ամերիկայից հետո։ Համեմատության համար նշենք, որ Անտարկտիդան Ավստրալիայից երկու անգամ մեծ է։ Անտարկտիդայի տարածքի 98 %-ը ծածկված է սառցե շերտով, որի հաստությունը կազմում է առնվազն 1 մղոն (1,6 կիլոմետր)։

Անտարկտիդան համարվում է ամենացուրտ մայրցամաքը՝ ամենաուժեղ քամիներով. համեմատաբար բարձրադիր է։ Անտարկտիդան համարվում է անապատ, քանի որ առափնյա խորությունը տարեկան ավելանում է ընդամենը 200 միլիմետրով, որը տարածքի համեմատ նվազ է^[1]։ Երբեմն օդի ջերմաստիճանը հասնում է −89 °C (−129 °F)^[2]։ Մշտական մարդկային բնակատեղիներ չկան, սակայն տարեկան 1000-ից 5000 մարդ հետազոտության նպատակով որոշ ժամանակ հաստատվում է տարածքում տեղակայված հետազոտական կենտրոններում։ Այստեղ գոյատևում են միայն ցրտադիմացկուն օրգանիզմներ, որոնց թվում են բազմաթիվ բույսերի և կենդանիների տեսակներ (պինգվիններ, ծովացուլեր և այլն), բակտերիաներ, սնկեր, բույսեր։ Նմանատիպ բուսականությունը բնորոշ է տունդրային։

Թեպետ դեռ հնուց մարդիկ բազմաթիվ առասպելներ և կարծիքներ են հայտնել Terra Australis («Հարավային մայրցամաք») մասին, առաջին ընդունված վարկածը ապացուցվել է Ֆաբիան Գոթլիբ ֆոն Բելլինգսհաուզենի և Միխայիլ Լազարևի «Վոստոկ» և «Միրնի» ռուսական հետազոտական կայանների կողմից 1820 թվականին։ Սակայն 19-րդ դարի երկրորդ կեսին մայրցամաքը բոլորովին անտեսված էր անտանելի միջավայրի, միջոցների պակասի և տարածքի մեկուսացման պատճառով։ 1959 թվականին 12 երկրների կողմից ստորագրվեց Անտարկտիկայի համաձայնագիրը։ Այսօր երկրների քանակը կազմում է 49։ Համաձայնագիրն արգելում է բոլոր տեսակի ռազմական գործողությունների և հանքարդյունաբերության իրականացումը։ Արգելված է նաև այն ամենը, ինչը վերաբերում է միջուկային ռումբերի պատրաստման և պայթեցման գործընթացներին՝ նպատակ ունենալով պահպանելու մայրցամաքի օզոնային շերտը և քաջալերելու միայն գիտական հետազոտությունները։ Այսօր հետազոտություններ են իրականացնում բազմաթիվ երկրների ավելի քան 4000 գիտնականներ։

Բովանդակություն

• 1 Պատմություն
• 2 Աշխարհագրական դիրք
  • 2.1 Ափագիծ
• 3 Մակերևույթ
• 4 Oգտակար հանածոներ
• 5 Կլիմա
• 6 Սառցե ծածկույթ
  • 6.1 Սառցազանգված և համաշխարհային ծովի մակարդակ
  • 6.2 Գլոբալ տաքացման հետևանքներ
  • 6.3 Օզոնային շերտի վնասում
• 7 Օրգանական աշխարհ
  • 7.1 Բուսականություն
  • 7.2 Կենդանական աշխարհ
• 8 Քաղաքականություն
• 9 Տնտեսություն
• 10 Բնակչություն
• 11 Բնապահպանություն
• 12 Անտարկտիդան որպես մայրցամաք
• 13 Անտարկտիդայի նախապատմություն
• 14 Անտարկտիդան որպես ամենացուրտ մայրցամաք
• 15 Լուսանկարներ
• 16 Արտաքին հղումներ
• 17 Ծանոթագրություններ

Պատմություն

1776 թվական․ Ջեյմս Կուկի կազմած քարտեզը

Հավատը Terra Australis գոյության մասին՝ երկրագնդի հարավում գտնվող մի հսկայական մայրցամաքի, որ պետք է կարգավորեր Եվրոպայի հյուսիսային տարածքների, Ասիայի և Հարավային Ամերիկայի համաչափությունը, եղել է դեռ Պտղոմեոսի ժամանակներից ի վեր (մ.թ. առաջին դար)։ Վերջինիս պնդմամբ՝ աշխարհի բոլոր երկրամասերի միջև պետք է որ համաչափություն պահպանվի։ Նույնիսկ 17- րդ դարի վերջերում, երբ հետազոտողները հայտնաբերեցին, որ Հարավային Ամերիկան և Ավստրալիան առասպելական Անտարկտիկայի մասերը չէին կազմում, աշխարհագրագետները հավատում էին, որ մայրցամաքը ենթադրվող չափսերից շատ ավելի մեծ է։

I’m playing compytor

I’m erasing the board

I’m writing my name

I’m reading books

I’m speaking English

I’m caounting

I’m playing guitar

I’m watching TV

I’m swimming

I’m dancing

I’m fishing

I’m sleeping

I’m coloring a picture

I’m singing a song

I’m running

I’m walking

I’m throwing a ball

What`s he doing?

he`s dancing.

What`s she doing

she`s fishing

What`s he doing

he`s sleeping

What`s she doing

she coloring a picture

What`s he doing

he singing a song

What`s he doing

he running

Տերև ները թավումեն երեք գույներ լինումեն և չորս շականակագույն կարմիր և դեղին

Մրչուները ձմռաննեն պատռաստում էն և մարդիք թրչուները տաք երկիեն թրչոըմ

մաքն է, որի մակերեսը կազմում է շուրջ 14 միլիոն կմ²։

Հարավային լայնության 60° զուգահեռականից հարավ ընկած ջրային տարածքը կղզիների և Անտարկտիդա մայրցամաքի հետ կոչվում է Անտարկտիկա աշխարհամաս։

Այն գտնվում է Հարավային կիսագնդի Անտարկտիկ շրջանում՝ հիմնականում Անտարկտիկ շրջանակի հարավային մասում. շրջապատված է Հարավային օվկիանոսով։ Տարածքը կազմում է է 14,0 միլիոն քառակուսի կիլոմետր (5,4 միլիոն քառակուսի մղոն), ուստի այն համարվում է Երկրի մակերեսի հինգերորդ ամենամեծ մայրցամաքը Եվրասիայից, Աֆրիկայից, Հյուսիսային Ամերիկայից և Հարավային Ամերիկայից հետո։ Համեմատության համար նշենք, որ Անտարկտիդան Ավստրալիայից երկու անգամ մեծ է։ Անտարկտիդայի տարածքի 98 %-ը ծածկված է սառցե շերտով, որի հաստությունը կազմում է առնվազն 1 մղոն (1,6 կիլոմետր)։

Անտարկտիդան համարվում է ամենացուրտ մայրցամաքը՝ ամենաուժեղ քամիներով. համեմատաբար բարձրադիր է։ Անտարկտիդան համարվում է անապատ, քանի որ առափնյա խորությունը տարեկան ավելանում է ընդամենը 200 միլիմետրով, որը տարածքի համեմատ նվազ է^[1]։ Երբեմն օդի ջերմաստիճանը հասնում է −89 °C (−129 °F)^[2]։ Մշտական մարդկային բնակատեղիներ չկան, սակայն տարեկան 1000-ից 5000 մարդ հետազոտության նպատակով որոշ ժաման

Учил я одну маленькую девочку Иринушку читать и писать. Была она большая умница. Мы выучили с ней все русские буквы, могли уже читать и писать. Оставалась у нас только одна буква, самая последняя, – буква я”. Я, как всегда, показал Иринушке букву и сказал:

• А это вот, Иринушка, буква „я”.

Иринушка с удивлением на меня посмотрела и говорит:

• Ты?
• Почему „ты”? Я же сказал тебе: это буква „я”.
• Буква „ты”?
• Да не „ты”, а „я”.

Она ещё больше удивилась и говорит:

• Я и говорю „ты”.
• Да не я, а буква „я”.
• Не ты, а буква „ты”?

Ամեն, ամեն ինչ ոսկեզօծվել է,
Ոսկի են թվում տերև ու ճյուղ,
Ուր որ նայում ես, դեղին բոցեր են,
Դեղին հրդեհ է և դեղին ծուխ:
Ջրվեժը, առուն, ծառը, ծտերը
Աշնան քամուն են ծափահարում:
Քամին է այս ծով գանձերի տերը,
Այս ոսկու տերը՝ մեծահարուստ:

Առաջադրանքներ՝

1.Փորձի՛ր ինքդ վերնագրել բանաստեղծությունը։

կարմիր բոցը

2. Բանաստեղծությունից դուրս գրի՛ր քեզ առավել դուր եկած հատվածը և բացատրի՛ր։

Այս ոսկու տերը՝ մեծահարուստ: Որովետ և ես սիրումեմ մեծա հարուստ

ս

Ընկեր Պետրոս շնոտհավոր քո տոնը քանի տարեկան դարձար

համել դուիմ ամեա լավ ընկերնես։

Ամեն, ամեն ինչ ոսկեզօծվել է,
Ոսկի են թվում տերև ու ճյուղ,
Ուր որ նայում ես, դեղին բոցեր են,
Դեղին հրդեհ է և դեղին ծուխ:
Ջրվեժը, առուն, ծառը, ծտերը
Աշնան քամուն են ծափահարում:
Քամին է այս ծով գանձերի տերը,
Այս ոսկու տերը՝ մեծահարուստ:

Առաջադրանքներ՝

1.Փորձի՛ր ինքդ վերնագրել բանաստեղծությունը։

Կարմիր Բոցը

2. Բանաստեղծությունից դուրս գրի՛ր քեզ առավել դուր եկած հատվածը և բացատրի՛ր։

Դեղին հրդեհ է և դեղին ծուխ: Որովետեվ հետքրքիեր

Արաչինը մենք գնացին տեսանք նորածին հրազդան գետը հետո գնացինք սեվանի թերակզի վերևը հաց կերանք գնացիք եկեղեցի մօմ վառեցինք հետո գնացինք հախթահար եցինք բառցունքը ուգնացինք մատուռ որնվեցինք մեջը։