Պատիկ և բաժանարար
Օրինակ՝ 2-ի պատիկ են այն թվերը, որոնք 2-ի բաժանվում են առանց մնացորդի։
4։2=2, ուստի 4-ը 2-ի պատիկ է։ 4-ը 2-ի կրկնապատիկն է։ 6։2=3, ուստի 6-ը 2-ի պատիկ է։ 6-ը 2-ի եռապատիկն է։ 8։2=4, ուստի 8-ը 2-ի պատիկ է։ 8-ը 2-ի քառապատիկն է։ 11։2=5(1մն․), ուստի 11-ը 2-ի պատիկ չէ։
2-ի պատիկներն են՝ 2, 4,6,8,10,12,․․․
Օրինակ՝
16-ի բաժանարար են այն թվերը, որոնց վրա 16-ը բաժանվում է առանց մնացորդի։
16։1=16, ուստի 1-ը 16-ի բաժանարար է։ 16։2=8, ուստի 2-ը 16-ի բաժանարար է։ 16։4=4, ուստի 4-ը 16-ի բաժանարար է։ 16։8=2, ուստի 8-ը 16-ի բաժանարար է։ 16։16=1, ուստի 16-ը 16-ի բաժանարար է։ 16։5=3(1մն․), ուստի 5-ը 16-ի բաժանարար չէ։ 16-ի բաժանարար են՝ 1,2,4,8,16
Առաջադրանքներ
5
3
4
6,12,18,24,30,36,42,48,54
7,14,21,28,35,42,49,56,61,68,..
1,2,4,5,20
1,3,15
1,2,5,10
1,2,5,10,20,40
1,62
62+1=63
10,20,30,40,50,60,70,80,90,100,…
2-2,4,6,8,12,14,16,18,20,…
8-8,16,24,30,38,46,…
15-15,30,45,60,75,90,…
6-6,12,18,24,30,36,42,48,54,60,…
Երկրի մակերևույթի վրա թափվող մթնոլորտային տեղումների մի մասը ներծծվում է, մի մասը գոլորշանում, իսկ մնացածը սկսում է հոսել փոքր առվակների տեսքով, որոնք, միանալով իրար, կազմում են գետակներ և գետեր:
Գետը ջրային համակարգ է, որն ունի իր առանձին մասերը:
Երկրի մակերևույթի այն ձգված գոգավորությունր, որի ցածրադիր մասով հոսում է գետը, կոչվում էգետահովիտ, իսկ գետահովտի ամենացածր մասը՝ հուն:
Այն տեղը, որտեղից սկիզբ է առնում գետը, կոչվում է ակունք: Ակունք կարող են լինել աղբյուրը, լիճը: Օրինակ’ Սևանա լիճը Հրազդան գետի ակունքն է:
Այն տեղը, որտեղ գետը թափվում է մեկ ուրիշ գետի, լճի, ծովի մեջ, կոչվում է գետաբերան: Օրինակ’ Հրազդանի գետաբերանն Արաքս գետն է:
Գլխավոր կամ մայր գետին աջից ու ձախից միացող գետերր, գետակներր, առվակներր կոչվում են վտակներ:
Գետերր լինում են լեռնային և հարթավայրային:
Լեռնային գետերին բնորոշ են նաև սահանքները և ջրվեժները, որոնք նույնպես առաջանում են ջրի քայքայիչ աշխատանքի հետևանքով:
Սահանքները գետի հունի ծանծաղ, քարքարոտ տեղամասերն են, որոնք վտանգավոր են նավարկության համար:
Ջրվեժները գետի հունի խզված, աստիճանակերպ տեղամասերն են, որտեղից ջուրը գահավիժում է ներքև: Աշխարհի ամենաբարձր ջրվեժը’ Անխելը, ունի 1054 մ բարձրություն և գտնվում է Հարավային Ամերիկայում: Մեր երկրում հայտնի ջրվեժներից են Ջերմուկը (60 մ), Շաքին (18 մ):
Գետերի սնումը: Գետերի սնման հիմնական աղբյուրներն են անձրևաջրերը, ձյան և սառցադաշտերի հալոցքային ջրերը, ստորերկրյա ջրերը: Անձրևաջրերով սնվող գետերից հայտնի են Ամազոնը, Կոնգոն: Ձնհալքային սնում ունեն Օբը, Ենիսեյը: Սառցադաշտերի հալոցքային ջրերից են սնվում բարձր լեռնային գետերը Ամուդարյա, Սիրդարյա: Ստորերկրյա սնմամբ գետերը հիմնականում գտնվում են հրաբխային շրջաններում և համեմատաբար փոքր են: Տիպիկ ստորերկրյա սնմամբ գետ է Սև ջուրը`Հայաստանում:
Ամեն տարի նույն սեզոնին, որոշակի ժամանակով, գետի ջրի մակարդակի բարձրացումը կոչվում է հորդացում: Օրինակ` Հայաստանում գետերը հորդանում են գարնանը:
Գետի ջրի մակարդակի հանկարծակի, կարճատև բարձրացումր` տեղատարափ անձրևներից կամ ինտենսիվ ձնհալքից, կոչվում է վարարում:
Չորային շրջաններում, շատ հաճախ, վարարման հետևանքով գետի ջրի մեջ ավելանում է կոշտ նյութի քանակը, և առաջանում է սելավ: Վարարումներ և սելավներ շատ են դիտվում նաև Հայաստանում` պատճառելով մեծ վնասներ:
Հարցեր և առաջադրանքներ
1. Ի՞նչ է գետը:
գետը հոսող և տարբեր մասերից եյակ է
2. Ի՞նչ մասերից է բաղկացած գետային համակարգը:
Գետը ջրային համակարգ է, որն ունի իր առանձին մասերը:
3. Գետերի երեք սնման ի՞նչ աղբյուրներ գիտեք:
Սևանալիճ
Թարթուր
Տրուտո
4. Ի՞նչ տարբերություն կա հորդացման և վարարման միջև:
հորդեցումը դա ան է,որ ջուրը սկսում է արագ հոսալ իսկ վարարումը մեծ վնասներ է տալս
մեզ։
Քուռ գետ
Կուր գետ (Գուգարքի և Թիֆլիսի բարբառներով՝ Քուռ, թուրք.՝ Kura, վրաց.՝ მტკვარი — Մտկվարի, ադրբ.՝ Kür), գետ Հայկական լեռնաշխարհում և Կասպից ծովի ավազանում։ Սկիզբ առնելով Կարմիր Փորակ լեռնաշղթայի հյուսիսային ստորոտներում (Կարսի մարզի Արդահանի շրջանի Գյոլեի տեղամասում, ներկայումս՝ Թուրքիայում), Կուրը հոսում է դեպի Վրաստան՝ հասնելով Ադրբեջան, որտեղ այն միանում է Արաքսին և թափվում Կասպից ծով։ Կուր գետի երկարությունը 1515 կմ է։ Կուր անվան ստուգաբանությունը Սալմաստի հայերեն բարբառի տարբերակում «կուռ»՝«ջրի ավազան» է նշանակում։
Երկարություն
1515
Ավազանի
188 00կմ
Ակունք
Հայկական լեռնաշխհար
Գետաբերան
Կասպից ծով
Բաղադրատոմսը
Դդում , մեղր , վանիլ , կաթ , կաթի սեր
Ծագումը
Ցավոք սրտի ես ծագգ
ումը դդմապուրի չգտա
Բացատրություն
Դդումով պատրաստվող ապուր
Դդմապուրի մասին
Դդմապուրը տարածված է Հայաստանում, մանավանդ ձմեռը հայերը շատ են ուտում դդմապուր,որովհետև դդմապուրը համեղ է և օկտակար սրտի և գլխուղեղի համար, դդումը առողջարար է ծաղիկի և նույնիսկ բույսի համար և մի քիչ տարածված է Ֆրանսյաում։ Դդմապուրը իմ կարծիքով Ֆրանսիայում է տարածված,որովհետև հայերը գնում են Ֆրանսիա և այնտեղ տարածում։
Մենք այսօր չափեցինք մեր դպրոցի ապակիները։
Տվյալներ․
լայնություն 72
երկարություն 143
մակերես
72×143=10296
Ամփոփում ենք չափումներ թեման։
Կչափենք․
Դպրոցի տարածքը
Դպրոցի խաղային տարածքները
Դպրոցի կաբինետները
1․ Դնչիկից Վինի Թուխի տուն ճանապարհին մեկը մյուսի հետևից աճում էին 16 երիցուկ և 15 կակաչ: Դնչիկը Թուխին հյուր գնալու ճանապարհին հերթով ջրում էր բոլոր ծաղիկները: Սակայն ջուրը վերջացավ 12-րդ երիցուկը ջրելիս: Հաջորդ օրը Թուխը Դնչիկին հյուր գանլիս հերթով քաղում էր ծաղիկներ: Քաղելով 7 ծաղիկ, նա մտածեց, որ այդքանը բավարար է փունջի համար: Քանի՞ չջրված ծաղիկ մնաց ճանապարհին:
1
2․ 16սմ կողմի երկարություն ունեցող քառակուսին տրոհեցին 4 սմ կողմի երկարություն ունեցող փոքր քառակուսիների: Ապա ստացված քառակուսիներից սարքեցին ուղղանկյուն, որի լայնությունը 8սմ է: Որքա՞ն է ուղղանկյան երկարությունը:3․
32
Արամ Խաչատրյանի Ուսումնական Բլոգ 